Anemi (Kansızlık)

GEBELİK VE ANEMİ (KANSIZLIK) Anemi (kansızlık) kan hücresi olan eritrositlerin ve onların içerdiği hemoglobin değerinin normal değerinin altında olmasıdır. Gebelik süresince bebek, anne zayıf olsa bile kendisi için gerekli olan enerjiyi, protein,demir,kalsiyum gibi minaralleri ve vitaminleri anneden alarak gelişimini sürdürür. Böylece annenin bu besin öğelerine olan gereksinimi artar. Artan gereksinimlerin karşılanmaması halinde; beslenme yetersizliğinin belirtileri olan kansızlık,diş çürümesi kemik bozuklukları meydana gelir. Anne halsiz ve yorgun düşer,bebeğini de yeterince besleyemez. Bu kez bebeğin büyüme ve gelişmesi tam olmaz ve sağlıksız doğabilir. Buna ek olarak, henüz açıklanmayan bir nedenle demir desteği almamış ve kansızlığı olan gebelerin bebeklerinde erken doğum ve düşük ağırlıklı bebek doğurma riski de artmıştır. Hamile kadınların yaklaşık %20'sinin anemik olduğu bilinmektedir. Öncelikle biraz fizyoloji bilgisi hatırlarsak: Kan temel olarak 2 ana bölümden oluşur. Birinci bölüm şekilli elemanlar denilen akyuvar, alyuvar gibi hücreler, ikinci kısım ise bu şekilli elemanları taşıyan sıvı yani plazmadır. Kırmızı kürelerin (alyuvar, eritrosit) plazmaya göre olan yüzdesine hematokrit adı verilir. Normalde hematokrit %38-45 arasındadır. Yani kanın %38-45'i şekilli elemanlar geri kalanı ise plazma tarafından oluşturulmaktadır. Hamilelik sırasında kan hacmi yaklaşık %45-50 oranında artar. Bu artışın büyük bir bölümü plazma kısmındadır. Alyuvarlar plazma kadar hızlı çoğalamazlar. Bu durumda kan içinde alyuvar konsantrasyonu azalır ve hamilelik öncesi dönemde olduğundan daha aşağılara iner. Bu durum özellikle hamileliğin ilk yarısında belirgindir. Hamilelik ilerledikçe alyuvar yapımı artar. Yapım artışı ise demire olan ihtiyacı arttırır. İlk başlarda gerek duyulan demir vücuttaki depolardan karşılanır ancak çoğu zaman bu depolar ihtiyacı karşılamada yetersiz kalır. Eğer kişi diet ya da ilaçlar ile yeteri kadar demir almıyor ise anemi ortaya çıkar. Bu tür anemiye hemodilüsyonel ya da fizyolojik anemi adı verilir. Erişkin bir kadın için normal sayılan hemoglobin değeri 12-15 gr/dl arasındadır. Ancak gebelikte ortaya çıkan fizyolojik nedenlerden ötürü kansızlık sınırı 10.5 gr/dl olarak kabul edilmektedir. Normal bir gebeliğin devamı sırasında kan hacmi belirgin olarak artar. Fakat kan hücrelerinin sayısı (eritrosit) ise sadece % 15-20 oranında arttığı için kanda seyrelme meydana geleceğinden göreceli (fizyolojik) bir kansızlık meydana çıkar. Kansızlık kendini vücutta oksijen yetmezliğinin bulguları olarak gösterir. Çabuk yorulma, halsizlik, çarpıntı gibi şikayetler ortya çıkabilir. Hangi kişilerde kansızlık daha sık görülür ? Bütün gebe kadınlarda demir eksikliğine baplı kansızlık riski artmakla birlikte, özellikle aşağıdaki gruplarda bu risk daha fazladır: sık aralıklarla birden fazla çocuk doğurmuş olan kadınlar, ikiz veya daha fazla sayıda bebeğe gebe olan kadınlar, ikiz veya daha fazla sayıda bebeğe gebe olan kadınlar, ikiz veya daha fazla sayıda bebeğe gebe olan kadınlar, sabah bulantılarıyla çok fazla kusan veya çok az yiyen kadınlar, gebelik öncesi beslenme bozukluğu olan kadınlar veya sosyoekonomik düzeylerindeki düşüklük ya da başka nedenlerle yeterli besin alamayan kadınlar risk altındadır. Gebelikte anemi için tetkikler periodik olarak yapılmalıdır. Bunun en iyi yolu, hemoglobin konsantrasyonunun ve hematokritin ölçülmesidir. Bu genellikle tam kan tahlili adıyla istenir. Bunun yapılamadığı durumlarda,alternatif tanı metodları kullanılmalıdır. Gebelerin ilk muayenelerinde, 24. ve 32. haftalarda tam kan sayımı yapılmalıdır. Anemi (Kansızlık) sebepleri nelerdir ? Demir Eksikliği Anemisi : Demir eksikliği anemisi gebelikte görülen en sık anemi sebebidir. Tamamen sağlıklı, hiç kan bağışında bulunmamış kadınların bile üçte ikisinde demir depoları sınırdadır. Bu nedenle kadınların yarısı az demir deposuyla gebe kalır. Demir depolarının yetersiz olmasının en büyük nedeni adetle kaybedilen kan ve yetersiz beslenmedir. Gebelerin yaklaşık olarak %20'sinde, demir gereksinimini karşılayamadıkları için demir eksikliği olur. Demir eksikliğine bağlı gelişen kansızlık, demir desteği ve dengeli beslenmeyle kolayca düzeltilebilir. Yetersiz demir deposu ile hamile kalan kadınlar gebelikleri sırasında demir desteği almaz iseler kolaylıkla demir eksikliği anemisi meydana gelir. Belitileri solukluk, halsizlik, saçlarda dökülme, tırnaklarda kırılma ve kalpte çarpıntı hissidir. Normal bir beslenme ile demir açığının kapatılması kolay olmadığı için her gebe kadın gebeliği boyunca ve emzirme döneminde demir desteği almalıdır. Demir preperatları (kan ilaçları) mümkünse sabah aç karına alınmalı takip eden bir kaç saat boyunca süt veya süt ürünleri tüketilmemelidir. Tedavinin yan etkileri bulantı, kusma, ishal veya kabızlık olabilir. Hemoglobin miktarı normal değere geldikten sonra demir miktarı yarı dozda 3-6 ay kadar kullanılır. Böylece demir depolarının dolması sağlanır. Vitamin Eksikliklerine Bağlı Anemi: Gebelikte anemi sebebi olarak ikinci sırada yer alır. En sık sebebi B vitaminleri grubundan olan folik asit eksikliğidir. İkinci olarak B12 vitamini eksikliğine bağlı olarak da görülür. Bu vitaminler daha çok kırmızı ette bulunduğu için vejeteryan gebelerde sıklıkla görülür. Serum folat düzeyi düşüktür. Tedavide ağızdan folik asit tabletleri verilir. Kan değerleri bir kaç hafta içinde normale döner. Kronik Hastalık Anemisi: Böbrek hastalığı, bağırsak hastalığı gibi süregelen ve geçmeyen hastalıklarda gebelik öncesi 9-10 gr/dl olan hemoglobin düzeyi gebelikle birlikte daha düşük değerlere ulaşır. Bu kişilere bazen kan nakli de gerekir. Kansızlığın en etkili tedavisi demir desteği almaktır. Ama elbette doğal gıdalarla da demir desteği uygulanmalıdır. Kırmızı et yüksek oranda protein içeren, aynı zamanda da yapısındaki vücut tarafından emilebilme özelliği yüksek olan demir sayesinde bizi kansızlığa karşı koruyan önemli bir besindir. Kırmızı etin içerdiği proteinler önemli bir enerji kaynağı olmalarının yanı sıra vücutta önemli görevlerde rol alırlar. Doku yapımı, doku onarımı ve büyüme ve gelişme açısından da en temel yapı taşlarıdır. Kırmızı et içerdiği demir sayesinde vücudu kansızlığa karşı korur. Ayrıca bu etkisini daha da artırabilmek amacıyla C vitamini açısından zengin besinlerle tüketilmesi önemlidir. Pişirirken özellikle yağda kızartmak yerine fırın, ızgara veya haşlama tarzında tüketilirse daha faydalı olacaktır. Demir eksikliğine bağlı anemiden korunabilmek için: Demirin iyi kaynağı olan besinler (karaciğer, kırmızı et, balık vb.) tüketilmelidir. Demirin emilimini arttırmak amacıyla, özellikle yemeklerle birlikte domates, mandalina, maydanoz, kivi, portakal türünden bir C vitamini kaynağı tüketmek gerekir. Çünkü C vitamini demir emilimini arttırmaktadır. Özetle; Sigara ve alkol kesinlikle kullanmayınız. Yemeklerle birlikte çay içmeyiniz. Taze sıkılmış meyve suyu içip, meyve yiyiniz. Hamilelik süresince düzenli sağlık kontrollerini yaptırınız. Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanınız.   Gebelik bilgileri ana sayfası için lütfen tıklayınız.. Dr. Selman Laçin'den muayene randevusu almak için lütfen tıklayınız..