Vücudumuz yediğimiz gıdaların birçoğunu şekere dönüştürür. Şeker ise vücudumuzun yapması gereken işleri yapmak için gerek duyduğu enerjiyi sağlar.
Pankreas tarafından üretilen insülin hormonu vücut hücrelerine kandan gelen şekerin girişine izin veren bir hormondur. Diyabet hastalığında ise insülin yetmezliği söz konusudur.
Eğer insülin hiç yoksa (buna insüline bağımlı diyabet ya da Tip I diyabet adı verilir) ya da hücreler insülini "dinlemeyip" yeterli şeker girişine izin vermediğinde (buna da Tip II Diyabet adı verilir) vücudumuz şekeri gereken şekilde kullanamaz ve enerji üretemez.
Sonuçta her iki durumda da kanda şeker yükseklği görülür.
Özetle diyabet tamamen veya kısmen insülinin yokluğuna bağlı bir hastalıktır.
Gebelikte ise artan bazı hormonlar yatkınlığı olan kişilerde diyabeti tetikleyebilir yani ortaya çıkarabilir. Buna ise gebeliğe bağlı diyabet ya da tıp diliyle Gestasyonel Diyabet denir. Gebelerin yaklaşık %1-4 ünde gebelik diyabeti görülür.
Bu ise Türkiye'de 15 bin ile 75 bin diyabetik anne bebeği doğduğu anlamına gelmektedir.
Gebelikte ortaya çıkan diabet, gebelik öncesinde aşikar olmayan ve belirti vermeyen ancak gebelikle birlikte görülen diabet olarak tanımlanabilir. Yani bu hastaların daha önceden bilinen bir diyabetleri yoktur.
Gebelikte ortaya çıkan diabetlilerde doğum sonrasında glukoz (şeker) kullanımı düzelebilir, veya diabetik olarak da devam edebilir. Ama genelde gözlenen durum gebelik sonrası bu tablonun düzelmesidir.
Annenin glukoz düzeylerindeki artış, fetus açısından önem taşır. Fetus, plasenta (anneye bağlantısı) yoluyla aldığı glukoz ve diğer besin maddeleriyle beslenir.
Annenin kanında yükselen şeker miktarı, direkt olarak bebeğe yansır ve fetusta glukoz fazlalığı oluşur. Bebek bu duruma yaptığı insülini artırarak cevap verir. İnsülin ise bebekte büyümeyi uyaran bir hormondur.
Bebekte insülinin gebeliğin artışı ise bebeğin büyümesini hızlandırır ve doğum ağırlığı 4.000 gr'ın üzerine çıkar.
Makrosomi (tosuncuk) olarak adlandırılan bu tablo bebek açısından pek çok risk taşır. Doğum sırasında oluşabilecek omuz çıkıkları, sinir yaralanmaları, solunum sıkıntısı, şeker düşüklüğü, sarılık bu sorunlardan bazılarıdır.
Gebelikte ortaya çıkan şeker hastalığının tanısı için 24-28. gebelik haftasında bütün gebelere tarama amaçlı 50 gr. glukoz (şeker) testi yapılmalıdır.
Bazı gebeler ise diyabet açısından risk altındadırlar. Bu gebelerin bu açıdan taranması daha erken yapılmalıdır. Bu gebeler:
Şişman olan
Önceki gebeliklerinde diyabet saptanan
İki ayrı ölçümde idrarda glikoz(şeker) çıkan
İleri gebelik yaşına (<35) sahip
Tekrarlayan düşükleri olan
Açıklanamayan sakat bebek doğumları olan
Açıklanamayan rahim içi bebek ölümleri olan
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları olan
Gebelik haftasına göre bebeği iri olan
Polihidramniosu olan(anne karnında bebeğin suyunun fazla olması)
gebelerdir.
Gebelik kontrolleri sırasında annelerin riskleri belirlenmeli ve oluşabilecek sorunlar yönünden anneler uyarılmalıdır.
50 geamlık tarama testinde kan şekeri 140 mg/dl'nin üstünde çıkan gebelere 100 gramlık 3 saatlik tarama testi uygulanır ve burada problem olduğu saptanan gebeler diyete alınılar. Amaç kan şekerinin yemek sonrasında belirli bir düzeyin üstüne çıkmasını engellemektir.
GEBELİK DİYABETİNİN TEDAVİSİ
1. Diyet
2. Egzersiz
3. İnsülin tedavisi
1.Diyet:İlk üç aylık dönemde kalori ihtiyacı gebe olmayanlardan farklı değildir ama 4. aydan itibaren günde 250-300 kalori almak gerekir. Diyet jinekolog-dahiliye uzmanı-diyetisyen işbirliği ile gebenin kilo, boy ve genel durumuna göre düzenlenir. Bu dönemde anne mutlaka bir şeker ölçme cihazı almalı ve kan şekerini her öğünden önce, 2 saat sonra ve yatarken olmak üzere, günde 6-7 defa ölçmelidir. Ddiyabetik diyete başlanır ve kan şekeri 1 hafta boyunca izlenir. Eğer bu süre içinde şeker değerleri belirtilen değerlerin üzerine çıkıyorsa, insülin tedavisine başlanmalıdır.
Şişman hastalarda kalori miktarı daha da düşürülebilir. Hastaların bu dönemde demir ve kalsiyum ihtiyaçları da karşılanmalıdır
2.Egzersiz: Anne şeker düzeyi egzersiz ile düşer. Genellikle yürüyüş şeklinde ağır olmayan ve tüm vücudu çalıştıran hafif egzersizler tavsiye edilir.
3.İnsülin tedavisi: Diyet ve egzersiz ile şekeri kontrol altına alınamayacak kadar yüksek hastalara uygulanır. Açlık kan şekeri 105'den fazla tokluk kan şekeri 2. saatte 130'un üzerinde olan gebelere en geç 30. gebelik haftasında insülin başlanır.
Evde yapılan düzenli şeker takipleri ve iyi kontrol, diyabetik bebeklerin doğumunda ortaya çıkacak problemleri büyük ölçüde azaltmıştır. Doğum haftası ve şekli konusundaki karar sizi izleyen hekim tarafından verilmelidir.
2-4 haftada bir yapılan muayenelerde, kan şekeri değerleri değerlendirilir, ultrasonografik olarak bebeğin büyüme ve gelişimi izlenir, uygun olan doğum şekli ve zamanı konusunda karar verilir. Eğer bebekte normalden irilik varsa, 40 hafta beklemeden bebek sezeryan ile doğurtulur.
Gelişimini tamamlamış bebek genellikle 38 hafta civarında doğurtulur. Anne doğumdan 1-2 hafta önce hastaneye yatırılabilirse de, evdeki takiplerin düzenli ise genellikle buna gerek kalmaz.
Bebek doğumdan hemen sonra bir yenidoğan hekimi tarafından takibe alınmalıdır. Doğum sonrası annenin insülin gereksinimi hızla azalacaktır.
Hatta eğer doz değişikliği yapılmazsa hipoglisemiye girme ihtimali de olabilir.
Gebelikleri sırasında diabet tanısı alan hastalar doğumdan sonra da izlenmelidir.
Gestasyonel diyabetli annede, sonraki gebelikte yine gestasyonel diyabet ortaya çıkma riski %70 düzeyindedir. Gestasyonel diyabetli annelerin %40-60'ında 5-10 yıl içinde kalıcı diyabet meydana gelir. Şişman kadınlarda bu risk daha da artar.
Doğumu takiben 6-8. haftalarda 75 gr lık glukoz tolerans testi ile kalıcı diabetin oluşup oluşmadığı tesbit edilmelidir.
Diabeti olan anneye gelecekteki korunma yöntemleri konusunda tavsiyede bulunulmalıdır.
En emniyetli olarak mekanik engel oluşturan yöntemler kullanılabilir.
Bunun yanında düşük dozlu doğum kontrol hapları da kullanılabilir. Bu ilaçlar kullanılmaya başlandıktan sonra kan şekerleri yakından takip edilmelidir.
Eğer hasta ailesini tamamlamışsa tüplerin bağlanması ve gebeliğin kalıcı bir şekilde önlenlenmesi de önerilebilir.
Gebelik bilgileri ana sayfası için lütfen
tıklayınız..
Dr. Selman Laçin'den muayene randevusu almak için lütfen
tıklayınız..
|
